Rodzaje uczuć

Czym różni się afekt od emocji? Co to jest nastrój? Jak jest różnica pomiędzy namiętnościami i sentymentami? Nie wiesz? Nic dziwnego. Terminologia dotycząca tego obszaru jest mało znana.  Wiele używa określeń związanych z procesami emocjonalnymi niezgodnie z obowiązującą terminologią. To powoduje zamęt i utrudnia komunikację w tym obszarze.

Postanowiłem trochę przybliżyć ten obszar. Przygotowałem ilustrację szeregującą uczucia według natężenia i (jednocześnie) według trwałości. Przybliżam też kolejne pojęcia, głównie na bazie Wikipedii: Klasyfikacja procesów emocjonalnych. Wprowadziłem swoje podkreślenia i komentarze.

Uczucia

„Są to stany psychiczne wyrażające stosunek człowieka do […] zdarzeń, ludzi i innych elementów otaczającego świata. Czuje się coś do kogoś lub czegoś np. miłość. Uczucia stanowią świadomą interpretację emocji, dokonywaną na podstawie zakodowanych w pamięci człowieka  wzorów kulturowych i doświadczeń oraz podyktowanej nimi oceny sytuacji.”

Niekiedy używa się pojęcia uczucia do określenia zarówno emocji, nastroju jak i sentymentu.

Moim zdaniem terminem uczucia obejmuje się po prostu wszystkie stany emocjonalne.

Afekty

„Są to uczucia powstające najczęściej pod wpływem silnych bodźców  zewnętrznych, zwłaszcza działające nagle (gniew, złość, rozpacz, radość i strach). Posiadające wyraźny komponent fizjologiczny i ograniczające racjonalność działania.

Pojęcie afekt używane jest niekiedy jako synonim emocji.”

Afekty to najsilniejsze, ale też najkrócej trwające uczucia. Siła ograniczeń w racjonalnym myśleniu jaką powoduje afekt została odnotowana w prawie, w postaci terminu: „zbrodnia w afekcie”. Przestępstwa popełnione w afekcie zagrożone są niższą karą od tych popełnionych „z zimną krwią”.

Emocje

„(łac. emovere) – świadome lub nieświadome, silne, względnie nietrwałe, gwałtowne uczucia (stany afektywne) o silnym zabarwieniu i wyraźnym wartościowaniu (o charakterze pobudzenia pozytywnego lub negatywnego), poprzedzone jakimś wydarzeniem i ukierunkowane.”

Emocje to nieco słabsze niż afekt (choć ciągle silne) uczucia. Gdy spojrzysz na ilustrację dostrzeżesz, że kolejne stany emocjonalne uporządkowane są od najbardziej gwałtownych (po lewej stronie ilustracji) do najmniej gwałtownych (po prawej stronie ilustracji).

Nastroje

„Uczucia o spokojnym przebiegu, mniejszym nasileniu i dłuższym czasie trwania niż emocje (np. zadowolenie lub niezadowolenie, wesołość lub smutek, niepokój, tęsknota, nostalgia, irytacja, samotność, dobrostan wewnętrzny).”

Nastrój to stan emocjonalny, który towarzyszy Ci zazwyczaj przynajmniej przez kilka dni. Jego zmiany są wolniejsze. Gwałtowne skoki nastroju zdarzają się rzadko.

Namiętności

„To trwałe skłonności do przeżywania różnych nastrojów i afektów w związku z określonymi celami dążeń człowieka. Namiętności mają dużą siłę pobudzającą, ukierunkowują myśli, spostrzeżenia, pamięć i inne procesy psychiczne. Są charakterystyczne dla wieku młodego – z czasem słabną, ale niektóre (np. chciwość) mogą narastać.”

Namiętności potrafią zdominować (a nawet zrujnować) życie człowieka uzależniając go od silnych przeżyć, co skutkuje nałogami: np. hazard, gry komputerowe, pornografia, itp.

Sentymenty

„Termin sentymenty (postawy emocjonalne) – odnosi się do trwałych sympatii bądź antypatii np. […] >>nie lubię brukselki<<”.

Sentymenty uważane są za najbardziej trwałe stany emocjonalne. Ilustracja porządkuje różne uczucia od najmniej trwałych (po lewej stronie – poczynając od afektu) do najbardziej trwałych (po prawej stronie ilustracji – kończąc na sentymentach).

Warto dostrzec, że te sympatie lub antypatie mogą się zmieniać. Jednak bardzo rzadko staramy się aktywnie wpłynąć na zmianę w tym obszarze.

Podsumowanie

Najsilniejsze uczucia są jednocześnie najmniej trwałe, a najtrwalsze mają najmniejsze natężenie.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *